COVID және простатит: өршу және асқынулар
2020 жылдан бастап көптеген адамдар COVID-19 коронавирусын жұқтырды. Бұл ауруды әртүрлі нысандарда бастан өткерген пациенттерді зерттеу статистикасы оның әртүрлі дене жүйелеріне теріс әсер ететінін және кейінірек айтарлықтай көрінуі мүмкін әртүрлі ауырлық дәрежесіндегі жағымсыз салдарға әкелетінін көрсетеді. Ерлердің репродуктивті жүйесі де осындай жанама әсерлерге осал, әсіресе простатитпен ауыратын пациенттерде.1
Простатит — ең көп таралған урологиялық патология, оның ықтималдығы жасына қарай артады.2 Соңғы уақытта аурудың жасы азайып келеді және зерттеулерге сәйкес простатит 20-50 жас аралығындағы ер адамдарда жиі кездесетін урологиялық ауруға айналды.
50 жасқа қарай простатитпен негізделген әртүрлі симптомдар ерлердің дерлік жартысында белгіленеді, ал 70 жастан кейін бұл көрсеткіш 75%-ға жетеді.9
Аурудың әртүрлі қоздырғыш факторлары бар бірнеше түрлері бар:
Жіті және созылмалы бактериялық инфекция;
Қабыну белгілері бар және онсыз созылмалы жамбас ауруы;
Симптомсыз түрі.
Урологиялық тракт патологиясы бар пациенттердің көпшілігінде аурудың созылмалы ағымы бар, 90% – бактериялық емес түрінде.⁴ Пандемиядан кейінгі жағдайда ғалымдар COVID-19 вирусының әсері және оның простатиттің өршуіне және жалпы ерлер денсаулығына әсері туралы жаңа зерттеулер жүргізу қажеттілігіне тап болады.
Созылмалы простатиттің белгілері
Құрсақ үстіндегі және шап аймағындағы ауырсыну простатиттің негізгі және ең айқын симптомы болып табылады. Аурудың абактериялық түрінде ауырсыну ұмада, бұтаралықта, іштің орталық төменгі бөлігінде, құйымшақта сезілуі мүмкін. Эякуляция кезінде немесе одан кейінгі ауырсыну да симптом болып саналады.
Басқа белгілерге мыналар жатады:
Зәр шығару кезінде уретрада немесе жыныс мүшесінің түбінде ауырсыну;
Жиі зәр шығару (күніне 8 немесе одан да көп рет);
Зәр шығаруды кешіктіре алмау (кенет дәретке барғысы келу);
Зәрдің әлсіз немесе үзіліссіз ағыны.3
Коронавирустың простатиттің ағымына, белгілеріне және әсеріне әсері толық түсінілмеген. Алайда, ерлер ағзасындағы қабыну процестері простатиттің өршуіне әкелуі мүмкін.
Созылмалы простатиттің даму себептері
Простатиттің бірнеше түрі бар: бактериялық инфекциядан туындаған аурудың өткір түрі кенеттен пайда болады және тез өтеді, ал факторлар кешенінен туындаған созылмалы простатит баяу дамиды және жылдар бойы дамуы мүмкін.
Аурудың туындауының негізгі себептері:
Төменгі зәр шығару жолдарының обструкциясы;
Уретра катетеризацияның салдары;
Бұрын болған бактериялық, вирустық немесе паразиттік инфекциялар;4
Абактериялық простатиттің дамуында психо-соматикалық факторлар да маңызды рөл атқарады.
Простатиттің өршуіне COVID‑19 әсері
Коронавирустардың ерлер денсаулығына әсері белсенді түрде зерттелуде. Жақында жүргізілген зерттеулер қуық асты безі шығаратын ферменттердің бірі SARS‑CoV‑1 (ауыр жедел респираторлық синдромды тудыратын вирус) және SARS‑CoV‑2 (COVID‑19) дене тініне енуіне ықпал ететінін көрсетті. Коронавирустардың осы ферментпен байланысуы қуық асты безі тіндерінің өзгеруіне әкелуі мүмкін. Зерттеушілер COVID‑19 жұқтырған пациенттердің айтарлықтай тобы простатит ауруына немесе оның өршуіне бейім болуы мүмкін деген қорытындыға келді.2
Тағы бір зерттеуде АҚШ ғалымдары коронавирусты жұқтырған пациенттерді тексеру кезінде бүкіл денеде инфекция ошақтарын анықтауға бағытталған ПЭТ сканерлеудің бір түрін қолданды. Олар вирусты мұрын қуысында, өкпеде және мида табады деп күтті. Бірақ сканерлеу нәтижелері ерлерде жыныс жолдары да зақымдалғанын көрсетті.
Нәтижелер аталық бездің ауыруы, эректильді дисфункция, гипогонадизм, сперматозоидтардың сапасы мен санының төмендеуі, ұрықтылықтың бұзылуы және COVID‑19-бен байланысты қуық асты безіне теріс әсер ету жанама механизмдермен емес, ерлердің ұрпақты болу жолдары жасушалары инфекциясының тікелей салдары екенін көрсетті.⁵ Сондай‑ақ зерттеушілер SARS‑CoV-2 жедел инфекция кезінде қуық асты безінің тініне еніп қана қоймай, оларда белгілі бір уақыт бойы сақталуы мүмкін екендігі туралы алдын ала дәлелдер алды.6
Зерттеулерге сүйене отырып, коронавирустық инфекцияның простатиттің дамуын тудыруы немесе оның өршуіне әкелуі мүмкін деп болжауға болады.
Созылмалы простатиттің асқынуы
Бактериялық инфекциядан туындаған простатиттің келесі асқынулары болуы мүмкін:
Созылмалы абактериялық простатиттің асқынуы:
Простатиттің созылмалы түрінің ер адамның психо-эмоционалды жағдайына теріс әсері уақыт өте келе оның өмір сүру сапасын төмендетеді. Созылмалы простатиттің пациенттердің психикалық саласына әсері инфаркт, тұрақсыз стенокардия, ойық жаралы колит сияқты аурулармен салыстырылады.3
Созылмалы простатитті емдеу
Терапияның негізгі мақсаты — ауырсынуды жеңілдету, ыңғайсыздықты азайту және симптомдарды жеңілдету арқылы пациенттің өмір сүру сапасын жақсарту. Емдеу жекелендірілген болуы керек және әр пациенттің жеке факторларын мұқият зерттегеннен кейін дәрігер тағайындауы керек.
Соңғы уақытқа дейін антибиотикалық терапияның ұзақ курстары созылмалы простатитті емдеудің негізі болып саналды. Дегенмен, бірқатар антибиотиктерді қолдануды зерттеген зерттеулер оң нәтиже бермеді.3 Соңғы уақытта терапияның фокусы қуық асты безінің функциясын қалпына келтіруге арналған препараттарға ауысты. Осындай дәрілік заттардың бірі — Витапрост®. Препаратпен емдеу қабынуды азайтуға, иммундық процестерді белсендіруге, гемостаз көрсеткіштерін және қуық асты безінің микроциркуляциясын қалыпқа келтіруге көмектеседі.
Витапрост® аурудың созылмалы түрінің негізгі белгілеріне айқын оң әсер етуі мүмкін, бұл ауырсыну синдромын азайтуға, зәр шығарудың бұзылуын жоюға және ерлердің жыныстық қызметін жақсартуға ықпал етеді. Клиникалық зерттеулер көрсеткендей, препаратты қолдану сперматозоидтардың қозғалғыштығын жақсартады, бұл ұрықтылықты арттыруда оң рөл атқарады. Профилактикалық емдеу кезінде Витапрост® аурудың созылмалы түрінің өршу ықтималдығын едәуір азайтуға көмектеседі.7,8
Витапрост нарықта 15 жылдан астам уақыт бар және осы уақыт ішінде ерлер денсаулығын қорғауда. Препарат кешенді терапия құрамында созылмалы абактериялық простатитті емдеу және алдын алу үшін, қуық асты безіне операцияға дейінгі және кейінгі жағдайды қалыпқа келтіру үшін, сондай-ақ қуық асты безінің қатерсіз гиперплазиясын емдеу үшін қолданылады.
ТолығырақӘдебиет
-
Халид С. Ибишев, Ян О. Прокоп жаңа коронавирустық инфекция 2019: Ерлердің репродуктивті денсаулығына әсер етуі мүмкін бе? // Урология хабаршысы. – 2022. – №10
URL: https://www.urovest.ru/ -
Cardona Maya WD, Carvajal A. SARS-CoV-2 and prostatitis: Dangerous relationship for male sexual and reproductive health. Med Hypotheses. 2020;144:109914. doi:10.1016/j.mehy.2020.109914
URL: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/ -
В.А. Круглов, Ф.Р. Асфандияров, С.В. Выборнов, К.С. Сейдов Созылмалы жамбас ауруы синдромы бар науқастарды бір орталықта емдеу // Урология хабаршысы. – 2018. – №6
URL: https://www.urovest.ru/ -
Гориловский Л. М., Доброхотов М. М. Созылмалы простатит // МС. – 2010. – №7-8
URL: https://cyberleninka.ru/ -
Marla Paul Coronavirus infects male genital tract // NORTHWESTERN NOW. – 2022
URL: https://news.northwestern.edu/ -
Reddy R, Farber N, Kresch E, Seetharam D, Diaz P, Ramasamy R. SARS-CoV-2 in the Prostate: Immunohistochemical and Ultrastructural Studies. World J Mens Health. 2022 Apr;40(2):340-343
URL: https://doi.org/ -
Ткачук В. Н., Ткачук И. Н., Боровец С. Ю. Созылмалы простатитпен ауыратын науқастарда витапросттың тиімділігін 12 жылдық зерттеу нәтижелері // Урологиялық хаттамасы. – 2016. – №4
URL: https://cyberleninka.ru/ -
Раснер П. И., Васильев А. О., Пушкарь Д. Ю. Зәр шығару жүйесінің қабыну аурулары. РМЖ. №23 16.12.2016 1553-1561 б.
URL: https://www.rmj.ru/ -
Витапрост® препаратын медициналық қолдану жөніндегі нұсқаулық. Витапрост® таблеткалары 18.05.2012 ж. РУ №002487, Витапрост® суппозиторийлері 10.05.2007 ж. РУ № Р N001136/01, Витапрост® Форте 16.03.2012 ж. РУ № ЛСР-002488/07.
Дереккөздер